Ενισχύοντας την ικανότητα της Κύπρου να καινοτομεί

Print Friendly and PDF

 

Σύμφωνα με την Έκθεση Παγκόσμιας Ανταγωνιστικότητας 2017–2018 του World Economic Forum, στον κομβικής σημασίας δείκτη «ικανότητα για καινοτομία» (capacity for innovation) η Κύπρος κατρακύλησε στις τελευταίες θέσεις, από την 40η θέση που βρισκόταν το 2009–2010 στην 110η θέση το 2017–2018 (πτώση ρεκόρ 70 θέσεων).
Ίσως το καλύτερο μέτρο σύγκρισης για την Κύπρο να είναι η Μάλτα, η οποία σημείωσε άνοδο 24 θέσεων, από τη θέση 61 την περίοδο 2009–2010 στη θέση 37 το 2017–2018. Με άλλα λόγια, από την περίοδο 2009–2010 μέχρι το 2017–2018, στο δείκτη «ικανότητα για καινοτομία» η Κύπρος σημείωσε πτώση 70 θέσεων ενώ η Μάλτα βελτιώθηκε κατά 24 θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη.
Με βάση μελέτες της ΕΕ, της Παγκόσμιας Τράπεζας, του ΟΟΣΑ, του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και άλλων διεθνών οργανισμών, η «ικανότητα για καινοτομία» αποτελεί δείκτη-κλειδί τόσο για την επιχειρηματικότητα όσο και για την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης.

Η καινοτομία:

α) Δημιουργεί νέα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, νέες επιχειρήσεις, νέες βιομηχανίες, νέες αγορές και νέες θέσεις εργασίας.
β) Βελτιώνει την αποδοτικότητα. Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να επιφέρουν τεράστια οφέλη και σημαντικές εξοικονομήσεις.
γ) Προσδίδει ένα βιώσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και διαμορφώνει μια ανθεκτική οικονομία.

Η «ικανότητα για καινοτομία» επηρεάζει –άμεσα ή έμμεσα– τους διάφορους μακροοικονομικούς και μικροοικονομικούς παράγοντες, την εθνική ανταγωνιστικότητα καθώς και άλλες σημαντικές για την ανάπτυξη παραμέτρους όπως είναι η γραφειοκρατία.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η ανταγωνιστικότητα της Κύπρου έπεσε 30 θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη, από την 34η θέση το 2009–2010 στην 64η θέση το 2017–2018.

Η γραφειοκρατία επίσης χειροτερεύει. Στο πλαίσιο της προαναφερθείσας έρευνας (Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα 2017–2018) στελέχη επιχειρήσεων ρωτήθηκαν για τους πιο προβληματικούς παράγοντες στην άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Κύπρο. Το 19,4% των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι η γραφειοκρατία είναι ο πιο προβληματικός παράγοντας. Το αντίστοιχο ποσοστό στην εν λόγω έρευνα για το 2011–2012 ήταν 8,9%. Με άλλα λόγια, το ποσοστό των στελεχών επιχειρήσεων που θεωρούν τη γραφειοκρατία ως τον πιο προβληματικό παράγοντα για το επιχειρείν έχει υπερδιπλασιαστεί.
Μεταξύ άλλων, η Κύπρος χρειάζεται ένα σύγχρονο Εθνικό Σύστημα Καινοτομίας, περισσότερα κονδύλια για έρευνα και καινοτομία και ενίσχυση της ικανότητας των οργανισμών (δημοσίων υπηρεσιών και επιχειρήσεων) να παράγουν περισσότερες και καλύτερες καινοτομίες.

Οι κανονισμοί και οι διαδικασίες πρέπει να ανασχεδιαστούν ώστε να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο και λιγότερα διοικητικά βάρη. Χρειάζονται θεσμικές μεταρρυθμίσεις με στόχο την απλοποίηση της γραφειοκρατίας και τη δημιουργία ενός φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Ευρείες μεταρρυθμίσεις που να διαχέονται σε όλους τους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.

Οι αλλαγές/βελτιώσεις πρέπει να είναι μη αναστρέψιμες. Κύριο ζητούμενο οι δομές, η οργανωσιακή κουλτούρα και η δημιουργική ηγεσία που θα διασφαλίζουν τη σωστή πορεία και επέκταση των αποτελεσμάτων και στο προβλεπτό μέλλον.

Όπως υπογραμμίζει ο David Halpern –πρώην επικεφαλής της μεταρρύθμισης στο Ηνωμένο Βασίλειο– το ερώτημα που πρέπει να έχει πάντοτε κατά νου η δημόσια διοίκηση στο σχεδιασμό των πολιτικών είναι «Μπορούμε να το κάνουμε πιο εύκολο για τους πολίτες»;

Στο βιβλίο του «Ανισότητα» ο οικονομολόγος Anthony Atkinson σημειώνει ότι «Όταν λαμβάνει αποφάσεις για να υποστηρίξει την καινοτομία –είτε αυτές αφορούν τη χρηματοδότηση, την αδειοδότηση, τη ρύθμιση των αγορών, τις προμήθειες ή την εκπαίδευση– το κράτος πρέπει να λαμβάνει ρητά υπόψη του τις διανεμητικές επιπτώσεις….

Η κατεύθυνση της τεχνολογικής αλλαγής πρέπει να είναι σαφής μέριμνα των υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής και να ενθαρρύνει την καινοτομία τέτοιου τύπου που να αυξάνει την απασχολησιμότητα των εργαζομένων και να δίνει έμφαση στην ανθρώπινη διάσταση της παροχής υπηρεσιών».

Η Κύπρος δεν έχει έλλειμμα δυναμικού. Διαθέτουμε κορυφαίους ερευνητές, επιχειρηματίες, και εταιρείες σε παγκόσμιο επίπεδο και μοναδικές δυνάμεις όσον αφορά τις αξίες, τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητα. Συγκριτικά πλεονεκτήματα η ιδανική γεωπολιτική θέση και ο φυσικός πλούτος του νησιού.
Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιο για την Ενεργειακή Ένωση Maros Sefcovic, η Κύπρος θα μπορούσε να είναι το κέντρο της Ενεργειακής Ένωσης.
Πρέπει να στηριχτούμε στα ισχυρά μας σημεία και να αντιμετωπίσουμε µε αποφασιστικότητα τις αδυναμίες µας:
– Οι ανεπαρκείς επενδύσεις στο γνωστικό µας κεφάλαιο.
– Οι δυσκολίες στην εξεύρεση χρηματοδότησης.
– Η χαμηλή απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων από την Κύπρο για τη περίοδο προγραμματισμού 2014-2020.
– Ο κατακερματισμός προσπαθειών και η δαπανηρή επανάληψη εργασιών. Πρέπει να αναλώνουμε τους πόρους µας πιο ορθολογικά και να επιτύχουμε την κρίσιμη μάζα.
– Η έρευνά µας πρέπει να οδηγήσει σε περισσότερες και καλύτερες καινοτομίες. Η συνεργασία του κόσμου της επιστήμης µε τον κόσμο των επιχειρήσεων πρέπει να βελτιωθεί, να αρθούν τα εμπόδια και να δοθούν κίνητρα.
– Υπάρχει χάσμα ανάμεσα στη στρατηγική και την υλοποίηση. Υλοποίηση σημαίνει οι πολίτες να δουν και να νοιώσουν τη διαφορά και όχι απλά ότι μια πολιτική έχει εξαγγελθεί ή ένας νόμος έχει ψηφιστεί.

Η Kate Raworth στο βιβλίο της Doughnut Economics, τονίζει την ανάγκη ο σχεδιασμός της οικονομίας να είναι κατανεμητικός και αναγεννητικός (distributive and regenerative by design). Πρέπει να δημιουργήσουμε θεσμούς και κίνητρα και να εφαρμόσουμε καινοτόμες πολιτικές που να ενισχύουν την ανταπόδοση σε κοινωνικό επίπεδο. Χρειάζεται να σχεδιάσουμε οικονομικές πολιτικές και θεσμικές καινοτομίες που θα απελευθερώνουν τις τεράστιες δυνατότητες του αναγεννητικού, κυκλικού μοντέλου οικονομίας.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας

Print Friendly, PDF & Email