Η γυναίκα του Καίσαρα και το Πόθεν Έσχες

Print Friendly and PDF

• Οι «τρύπες» που εμφάνισε το εγχείρημα επιβάλλουν πολλές αλλαγές

Ο θεσμός του Πόθεν Έσχες για πολιτικά πρόσωπα και υψηλόβαθμους αξιωματούχους του κράτους δεν είναι λάθος. Ορθώς, η Κύπρος επιχείρησε να εναρμονιστεί και σ’ αυτό τον τομέα με τα σύγχρονα και ανεπτυγμένα κράτη που δίνουν έμφαση στη διαφάνεια.

Ωστόσο, αυτό που είδαμε πριν λίγες μέρες, δεν άφησε κανέναν ικανοποιημένο. Και δεν ικανοποίησε, γιατί δεν ήταν ακριβώς Πόθεν Έσχες, αλλά απλή καταγραφή των περιουσιακών στοιχείων τη συγκεκριμένη στιγμή των υποκείμενων στην υποχρέωση να υποβάλουν τη σχετική δήλωση.

Πόθεν Έσχες, με βάση το Βικιλεξικό, σημαίνει «το τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, που περιλαμβάνει τον πλήρη και ακριβή τρόπο που αποκτήθηκε οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο εμφανίζεται να έχει το άτομο που καλείται να το δηλώσει». Με άλλα λόγια στο Πόθεν Έσχες οι πολιτικοί και κρατικοί αξιωματούχοι θα έπρεπε να έδιναν εξηγήσεις για το πως, πότε και με ποιο τρόπο απέκτησαν τα περιουσιακά τους στοιχεία κι όχι απλώς να καταγράφουν ότι κατέχουν τη συγκεκριμένη στιγμή της δήλωσης.

Πέραν, όμως, από την πιο πάνω ουσιαστική απόκλιση, το Πόθεν Έσχες θα έπρεπε να καλύπτει μόνο αυτούς που κατέχουν πολύ σημαντικά πόστα κι όχι τις χιλιάδες ατόμων που διορίζονται σε Συμβούλια και Επιτροπές κρατικών υπηρεσιών. Η αδυναμία της νομοθεσίας σ’ αυτό το σημείο αποδεικνύεται από το γεγονός ότι πολλοί αρνούνται να διοριστούν σε κάποια θέση, ενώ άλλοι που διορίστηκαν τρέχουν τώρα να υποβάλουν τις παραιτήσεις τους γιατί δεν επιθυμούν να δουν τα προσωπικά τους στοιχεία στις σελίδες των ΜΜΕ.

Ακόμα σημαντική πτυχή είναι το ποιες δηλώσεις προσώπων δημοσιοποιούνται και ποιες όχι. Στο θέμα αυτό υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις, αλλά ως κοινή συνισταμένη μπορεί να θεωρηθεί η θέση ότι η δημοσιοποίηση θα πρέπει να καλύπτει τα στοιχεία των πολιτικά εκτεθειμένων προσώπων και των υψηλόβαθμων κρατικών αξιωματούχων.

Με βάση τα πιο πάνω, γίνεται φανερόν ότι το εγχείρημα του Πόθεν Έσχες, όπως το εφαρμόσαμε, δεν εξυπηρετεί τους σκοπούς τους. Αντίθετα, δημιούργησε περισσότερα προβλήματα και άνοιξε μεγαλύτερα θέματα για δημόσια συζήτηση.

Και είναι ακριβώς γι’ αυτό το λόγο που τώρα τρέχουν κυβέρνηση και Βουλή για να επιφέρουν τροποποιήσεις στην υφιστάμενη νομοθεσία. Αυτή τη στιγμή δεν ξέρουμε κατά πόσον θα καταφέρουμε να προωθήσουμε τις αναγκαίες αλλαγές, ώστε να τελειοποιήσουμε τη σχετική νομοθεσία. Ούτε γνωρίζουμε την πολιτική βούληση των κομμάτων στις τροποποιήσεις που θα προωθηθούν.

Εκείνο, όμως, που έχει σημασία είναι να μην παραλύσει και αυτή η νομοθεσία, δηλαδή, να μην οδηγηθούμε, λόγω των προβλημάτων που εμφανίστηκαν, σε αδρανοποίηση του Πόθεν Έσχες. Πιστεύουμε ότι ένα σύγχρονο κράτος που επιθυμεί τη διαφάνεια, θα πρέπει να έχει νομοθεσία για το Πόθεν Έσχες των πολιτικά εκτεθειμένων προσώπων και των υψηλόβαθμων αξιωματούχων του. Αλλά μια νομοθεσία που να δίνει αποτέλεσμα, να μην προκαλεί άλλα προβλήματα και κυρίως να μη χαρακτηρίζεται από τις «τρύπες» που παρουσιάζει η υφιστάμενη.

Είναι φανερόν ότι για να φτάσουμε σε μια τέτοια νομοθεσία απαιτείται σωστή νομοπαρασκευαστική διαδικασία (υπάρχουν τα παραδείγματα άλλων ανεπτυγμένων χωρών) και πολιτική βούληση των κομμάτων. Χωρίς αυτά τα προαπαιτούμενα, ούτε σωστή νομοθεσία για το Πόθεν Έσχες θα πετύχουμε, ούτε τους πολίτες θα πείσουμε ότι αυτά που δηλώνουν οι πολιτικοί και οι αξιωματούχοι του κράτους είναι αληθινά.

Με τα τόσα που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια (κομπίνες, σκάνδαλα, μίζες, κατάχρηση εξουσίας, οικειοποίηση δημόσιου χρήματος, κλπ.) κανένας δεν εμπιστεύεται κανέναν. Γι’ αυτό όσοι αρμόδιοι θα εμπλακούν στο θέμα θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί.

Διότι, όπως και σε πολλές άλλες περιπτώσεις ισχύει και εδώ η ρήση του Ιούλιου Καίσαρα που είπε στη δεύτερη γυναίκα του Πομπηία Σύλλα όταν τη χώριζε: «η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια, πρέπει και να φαίνεται τίμια…».

Ι. Ιωσήφ

 

Print Friendly, PDF & Email