Το λάθος στις διαπραγματεύσεις που φέρνει το σκληρό Brexit

Του Wolfgang Münchau

Οι ηγέτες της ΕΕ συμπέραναν ότι η Μεγάλη Βρετανία δεν θα δεχτεί ποτέ ένα Brexit χωρίς συμφωνία. Αυτό διαμόρφωσε την διαπραγματευτική τους θέση. Η κρίση αυτή μπορεί να αποδειχτεί στο τέλος σωστή. Αλλά καθώς καταλαγιάζει η σκόνη από τη Σύνοδο Κορυφής στο Σάλτσμπουργκ, δείχνει με ένα απερίσκεπτα ριψοκίνδυνο στοίχημα.

Αυτό που κάνει τη διαδικασία του Brexit τόσο επικίνδυνη είναι ότι και οι δυο πλευρές διαβάζουν λάθος τις προθέσεις του άλλου. Η Τερέζα Μέι, όπως και ο προκάτοχός της, έκανε το λάθος να πιστέψει ότι θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊων ηγετών. Αυτοί, εν τω μεταξύ, διάβασαν λάθος τους πολιτικούς περιορισμούς της.

Οι ανησυχίες που έχουν οι Βρυξέλλες και οι 27 για τις προτάσεις του σχεδίου Chequers της Μέι είναι δικαιολογημένες. Αλλά έσφαλαν «σκοτώνοντάς το». Κάνοντάς το ακούσια αύξησαν τις πιθανότητες για ένα Brexit χωρίς συμφωνία.

Υπάρχει ακόμα μια μικρή πιθανότητα ενός πασαλείμματος – ένα προστατευτικό καθεστώς για την Ιρλανδία στην συμφωνία αποχώρησης συν μια μη δεσμευτική πολιτική διακήρυξη για την μελλοντική σχέση. Αλλά η δήλωση της Τερέζα Μέι την Παρασκευή μείωσε τις πιθανότητες για οποιαδήποτε συμφωνία που ίσως υπονοεί τελωνειακό σύνορο εντός των εδαφών της Μεγάλης Βρετανίας.

Δεν βλέπω πιθανότητα για κάποια συμφωνία στο Brexit εκτός εάν και έως ότου η ΕΕ αρχίσει να δίνει τουλάχιστον κάποια θετική πιθανότητα σε μια έξοδο χωρίς συμφωνία. Δεν είμαστε ακόμα εκεί. Αρκετοί ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν αυτή την εβδομάδα να φλυαρήσουν για μια αντιστροφή του Brexit. Μια δημοφιλής γερμανική ειδησεογραφική ιστοσελίδα έγραψε πρωτοσέλιδα μια ιστορία για βρετανό υπουργό που απέκλειε ένα δεύτερο δημοψήφισμα. Φάνηκε πραγματική έκπληξη γι’ αυτούς.

Για όσο παραμένει η προσδοκία αντιστροφής του Brexit ή βρετανικής υποχώρησης, δεν μπορεί να υπάρξει ντιλ. Είναι πιθανό η θέση της ΕΕ να αλλάξει καθώς πλησιάζουμε σε μια έξοδο χωρίς συμφωνία. Οι βρετανοί ψηφοφόροι, έχοντας ψηφίσει το Brexit ίσως είναι προετοιμασμένοι να πληρώσουν ένα οικονομικό τίμημα για να φύγουν. Οι ψηφοφόροι στη Γηραιά ήπειρο και οι επιχειρήσεις δεν έχουν αντίστοιχα προετοιμαστεί να κάνουν μια θυσία και διακυβεύονται πολλές δουλειές στην ΕΕ. Η Γερμανία και η Ολλανδία έχουν τεράστια διμερή εμπορικά πλεονάσματα με την Μεγάλη Βρετανία.

Οι οικονομολόγοι επιμένουν να υποστηρίζουν ότι η μη συμφωνία θα είναι χειρότερη για την Μεγάλη Βρετανία απ’ ότι για την ΕΕ. Αυτό είναι γενικά σωστό αλλά δεν αναγνωρίζει ένα πιο σημαντικό στοιχείο: Η ΕΕ έχει σημαντικά κατώτερο όριο πολιτικού πόνου σε ένα σκληρό Brexit.

Η καλύτερη διαπραγματευτική τακτική για την βρετανίδα πρωθυπουργό είναι αυτή για την οποία έδωσε σήμα στο τηλεοπτικό διάγγελμά της την Παρασκευή: να μην κάνει τίποτα μέχρι να κινηθεί η ΕΕ, να επιμείνει επί της ουσίας στην πρότασή της, ίσως κάνοντας κάποιες τεχνικές βελτιώσεις, ίσως δίνοντάς της ένα άλλο τίτλο και να αφήσει όλες τις προθεσμίες να παρέλθουν έως το 2019.

Απορρίπτοντας πλήρως το σχέδιο Chequers η ΕΕ δεν πρόσεξε ένα τρικ: θα μπορούσε να έχει προσφέρει στους βρετανούς υπέρμαχους της Ευρώπης ένα πλατύ μονοπάτι προς την πλήρη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ενωση στο μέλλον. Ενας από τους λόγους που οι σκληροπυρηνικοί της παραμονής στη Μεγάλη Βρετανία είναι τόσο απελπισμένα υπέρ της αναστροφής του Brexit (και διστακτικοί στο να εγκρίνουν μια συμφωνίας αποχώρησης) είναι η επιθυμία να διατηρήσει η Μεγάλη Βρετανία τις υφιστάμενες εξαιρέσεις (opt-outs). Η ΕΕ θα μπορούσε να προσφέρει διασφαλίσεις για μια μελλοντική συμμετοχή, περιλαμβανομένης μιας δέσμευσης ότι η Μεγάλη Βρετανία δεν θα χρειάζονταν να ενταχθεί στο ευρώ.

Οι οπαδοί της παραμονής θεωρούν μια μελλοντική επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ενωση ως ξεκάθαρα την δεύτερη καλύτερη επιλογή. Σκεφτείτε όμως την εναλλακτική: το σκληρό Brexit που θα μπορούσε να ακολουθήσει την καταψήφιση μιας συμφωνίας αποχώρησης. Το άρθρο 50 της συνθήκης της Λισσαβόνας είναι πολύ καθαρό σε αυτό το σημείο. Αν η χώρα έφευγε έτσι από την ΕΕ αμφιβάλω αν οι ηγέτες θα κάθονταν με τη Μεγάλη Βρετανία για να διαπραγματευτούν μια απλή εμπορική συμφωνία.

Η συνεργασία σε πολιτικές ασφάλειας θα σταματούσε. Και καθώς τα οικονομικά συστήματα αποκλίνουν με τον καιρό, οι φραγμοί για την επανένταξη θα αυξάνονταν. Η πιθανότητα επανεισδοχής στη Μεγάλη Βρετανία θα χάνονταν για μια γενιά, ενώ η συμφωνία για την έξοδο θα άφηνε ανοικτή την πιθανότητα μελλοντικής συμμετοχής. Ακόμα και η προοπτική θα είχε κάποια αξία τόσο για την ΕΕ όσο και για τους υποστηρικτές της παραμονής στη Μεγάλη Βρετανία.

Δεν υπάρχει τώρα άλλη εναλλακτική για την Τερέζα Μέι από το να πάει τις διαπραγματεύσεις στα όρια. Εν τω μεταξύ πρέπει όλοι να ετοιμαζόμαστε για ένα Brexit χωρίς συμφωνία. Απουσία μελλοντικών εξελίξεων, όπως μια αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας, γενικές εκλογές στη Μεγάλη Βρετανία ή αλλαγής των θέσεων των ηγετών της Ευρώπης, πρέπει να το θεωρήσουμε ως το μοναδικό πιθανό σενάριο.

Πηγή: euro2day.gr

 

TAGS:
Print Friendly and PDF

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ